AB’nin önde gelen ülkeleri edilgen kaldı! Bölgenin anahtarı Türkiye’nin elinde

AB'nin önde gelen ülkeleri edilgen kaldı! Bölgenin anahtarı Türkiye'nin elinde

Prof. Dr. Yaşar Sarı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ukrayna ziyaretinin peşinde Ukrayna krizinde Türkiye’nin diplomatik adımlarını AA Analiz’e değerlendirdi.

***

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ukrayna’ya yaptığı ziyaret yalnızca Türkiye ve Ukrayna açısından yok, Ukrayna krizine taraf ülkeler açısından da epeyce önemliydi. Zira Ukrayna meselesinin uluslararası bir krize dönüşerek farklı alanlara yönlendirilmiş savaş senaryolarının gündeme gelmesi sebebiyle Türkiye’nin stratejik konumu ağırlık talep ediyor. Türkiye’nin krizdeki önemini; Karadeniz’deki konumu, ABD-Rusya rekabetindeki yeri ve Ukrayna-Rusya aralarında bir denge unsuru olması bağlamlarında değerlendirebiliriz.

– TÜRKİYE’NİN DENGE SİYASETİ

Sovyetler Birliği’nin yıkılmasıyla sahip olduğu nükleer silahları 1994’te Budapeşte Deklarasyonu ile Rusya Federasyonu’na transfer eden Ukrayna; toprak bütünlüğünü ABD ve müttefiklerinin garanti altına aldığı bir ülke olarak ortaya çıktı. Zaman içerisinde Ukrayna iç politikasında yaşanan gelişmeler bu ülkenin diğer ülkelerle olan ilişkilerini de etkilemeye başladı.

Ülkede 2005’teki gösteriler sonucu “renkli devrimlerden” biri addedilen Turuncu Köklü Değişiklik gerçekleşti ve Viktor Yuşçenko iktidara geldi. Bu gelişmenin gerisinde Rusya’nın Ukrayna üzerinden batıya doğal gaz transferini yavaşlatması, meselenin milletlerarası boyutunu güçlendirdi.

Türkiye de bu dönemde Karadeniz’in kuzeyindeki Ukrayna ile ağırlıklı olarak ticaret üzerinden ilişkiler geliştiriyor ve Kırım Türklerinin haklarının korunması konusunda çaba sarf ediyordu. Rusya’nın doğal gazda ara sıra kesintiye gitmesi Türkiye’yi de endişelendiriyordu. Nitekim önce Mavi Akım sonradan da Türk Akımı ile Türkiye’nin bu değişkenlik ortamından etkilenmemesi sağlandı.

2014’e kadar Türkiye’nin temel endişesi Karadeniz havzasında istikrarın ve huzurun bozulması, bölgede çatışma yaşanması ihtimaliydi. Her ne kadar Türkiye, Bulgaristan ve Romanya’nın NATO üyeliğini desteklese de Karadeniz’e dıştan gelen bir NATO gücüne itiraz etti. Bu itirazını da Montrö Sözleşmesi’ne dayandırdı. Nitekim, 2008 Rusya-Gürcistan Savaşı’nda ABD’nin yüksek tonajlı savaş gemilerinin geçişine müsade vermedi. Bunu Rusya’nın yanında yer aldığı için değil, Karadeniz’de ABD Donanması’nın varlığının Türkiye’nin de çıkarlarını tehlikeye atabileceği için yaptı.

öte taraftan Rusya’nın Abhazya ve Güney Osetya’nın hamiliğini üstlenmesi üstüne Türkiye, Gürcistan’ın toprak bütünlüğüne aksan yaptı. 2014 yılında Rusya’nın Kırım’ı ilhak etmesine de aynı şekilde karşısında geldi. Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne şive yaparak, Kırım’ın ilhakını tanımadığını Rusya’nın bütün ısrarlı ikna çabalarına rağmen açıkça duyuru etti. Kırım’daki Türklerin hakları konusunda da alıngan davrandı.

– BATI MÜTTEFİKİ OLARAK TÜRKİYE’NİN KARADENİZ’DEKİ ÖNEMİ

Anglo-Sakson basını uzun zamandır Rusya’nın Ukrayna’ya saldıracağına dair ayrı senaryolar gündeme getiriyor. Amerikan ve İngiliz kamuoyu, Ukrayna’ya yakın hudut bölgelerinde yoğunlaşan askeri birlikleri sebebiyle Rusya’nın hamle planı olduğuna ikna ediliyor. Mümkün bir hücum karşı ABD ve İngiltere’nin Doğu Avrupa’daki müttefiklerine destekler, Rusya’ya aleyhinde da siyasi ve idareli yaptırımlar uygulanacağı açıklama ediliyor.

Ancak ABD Başkanı Joe Biden ve İngiltere Başbakanı Boris Johnson krizde tansiyonu artırıcı demeçler verirken, Avrupa Birliği’nin (AB) önde gelen ülkeleri Almanya ve Fransa’nın bu süreçte gürültüsüz kaldığını görüyoruz. Bu ülkelerin dingin kalmalarının ardındaki, bilhassa Almanya’nın Rusya ile sahip olduğu idareli ve siyasi çıkarlar yer alıyor. Hem zinde lider eksikliğinin de etkisi bulunuyor. Nitekim Almanya’da Merkel sonrası oluşan boşluk demin doldurulamamış durumda ve koalisyon içinde Ukrayna krizine yönelik ayrı sesler mevcut. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise çoktan güvenilirliğini yitirmiş durumda.

Her ne dek Almanya Başbakanı Olaf Scholz ve Macron, Kiev ve Moskova’ya giderek temaslarda bulunacaklarını söyleseler de buradan bir şey çıkmayacağı aşikar. İşte böyle bir ortamda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Kiev’i ziyaret etmesi, Putin’i Türkiye’ye davet etmesi, Putin’i Moskova’da ziyaret eden Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile görüşecek olması, Türkiye’nin bir arabulucuk çabası içerisinde olduğunu gösteriyor. Bu çabanın başarılı olma şansı yüksek. Lakin ara buluculukta başarıya ulaşmak, krizin hangi niteliğinin daha baskın olacağıyla yakından ilgili.

Eğer ABD, Rusya’nın hayati tartı atfettiği Ukrayna’da Rusya’yı cevap vermeye zorlayan hamleler yaparsa krizin çözümünde ara bulucu olma çabası sonuç vermeyecektir. Oysa Rusya ve ABD krizi kontrollü bir şekilde artırarak masaya oturulurlarsa Karadeniz havzası gündeme gelecek ve Türkiye’nin önemi anlaşılacaktır. NATO’nun Karadeniz’deki en dinç üyesi olan Türkiye coğrafi olarak Karadeniz’in anahtarını elinde tutan ülke konumundadır.

Diğer yana Rusya için de Türkiye, Karadeniz havzasıyla ilgili takip ettiği siyaset bağlamında epeyce değerlidir. Türkiye’nin Montrö Sözleşmesi’ne dayanarak, Karadeniz’e kıyısı olmayan ülkelerin belirli tonajdaki savaş gemilerine ve deha askeri üslere izin vermemesi Rusya’nın da çıkarınadır. Her ne dek Batı basınında sık sık duymasak da Karadeniz’de NATO varlığının Türkiye olmadan bir ehemmiyeti yoktur. Yunanistan’da Dedeağaç üzerinden Bulgaristan ve Romanya’daki NATO üslerine takviyeler de bunu değiştirmeyecektir.

– TÜRKİYE’NİN ARA BULUCULUĞU NIÇIN ÖNEMLİ?

Türkiye son dönemde Ukrayna ve Rusya ilişkilerinde çok alıngan bir denge oluşturdu. Türkiye’nin bu alıngan terazide hangi tarafa yöneleceğine yan olarak Karadeniz’deki denge de o tarafa içten değişken. bu nedenle dikkatle gözetilmesi gereken bu dengenin devam ettirilmesi, krizin çatışmaya dönüşmeden sonlandırılması Türkiye’nin de çıkarınadır. Bu kapsamda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy ve Rusya Devlet Başkanı Putin ile bana kalırsa görüşerek krizi sonlandırmaya çalışması epeyce manâlı.

Türkiye’nin Rusya ve Ukrayna için önemi yalnızca coğrafi konumundan kaynaklanmıyor. Ukrayna’nın Türkiye’den aldığı SİHA’lar ve bölgedeki oyun değiştirici etkisi ilişkilerin ayrı boyutlarının da bulunduğunun kayda değer bir örneği. Her iki ülke ile olan ticaret, turizm ve savunma sanayisi alanlarındaki iki taraflı yatırımlar ve meslek birliği anlaşmaları da hem manâlı.

Türkiye, Karadeniz Bölgesi’nde istikrarın sağlanmasını ve sorunların olabildiğince milletlerarası rekabetin deneme alanı olmaktan çıkarılıp, bölge ülkeleri aralarında çözülmesini seçim ediyor. Bu kapsamda Rusya ile Ukrayna arasında ara buluculuk yapabilecek nadir ülkelerden Türkiye’nin her iki ülke ile de stratejik ilişkilere sahip olması bu krizdeki rolünü daha da manâlı ayla getiriyor.

Sonuç olarak, Türkiye Ukrayna krizinde epeyce az aktörün müdahil olması ve sorunun suhuletle çözülmesinden yanlamasına. Bu kapsamda diplomatik kanalların açık olması için elinden gelen çabayı ortaya koymaktan geri durmayacağını her fırsatta bildiriyor. Özellikle liderler seviyesinde bu adımların atılması sorunların çözümünde daha seri ilerlenmesini sağlayabilir. Taraflar arasında gerilimi tırmandırmadan, barışsever ve milletlerarası hukuk temelinde çözüm öneren Türkiye’nin ara buluculuğu bu nedenle kayda değer. öte taraftan ilk kez Rusya ve Ukrayna elde etmek üzere krizin kanımca aktörlerinin maddi adımlar atması; ABD ve İngiltere gibi ülkelerin de tansiyonu yükselten adımlardan kaçınması gerekiyor.

***Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yaşar Sarı aynı zamanda Ibn Haldun Üniversitesi Haydar Aliyev Avrasya Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezinde Kıdemli Araştırmacıdır

sizlere istanbulescortilan.org farkıyla sunulmuştur

  

Leave a Reply

  • Yalnız Kurt 3. birim full izle tek parça! Yalnız Kurt 3. birim izle Youtube!

    Yalnız Kurt 3. birim izle Youtube! Yalnız Kurt 3. bölüm full izle tek parça!

    by on 13 Şubat 2022 - 0 Comments

    Yalnız Kurt, 3. Bölümüyle izleyenleri ekran başına kilitledi. Atv’nin yeni dizisi Yalnız Kurt’un 3. bölümünde Ulaşmak istediği data için kimseye bir şey hissettirmeden hareket eden Altay, şüpheleri diğer yöne çekerek istediğini elde eder. Yalnız Kurt 3. bölüm izlemek için Youtube ve Atv bağlantılarına haberimizden ulaşabilirsiniz. Yalnız Kurt 3. birim izle full hd tek parça! YALNIZ […]

  • Hak 21. Bölüm full izle! Yargı 21. bölüm izle Puhu Tv, Kanal D!

    Hak 21. Bölüm full izle! Yargı 21. bölüm izle Puhu Tv, Kanal D!

    by on 21 Şubat 2022 - 0 Comments

    Adalet 21. bölüm izleyenlere coşku dolu anlar yaşattı. Yapımcılığını Ay Yapım’ın üstlendiği, Yönetmenliğini Ali Bilgin’in üstlendiği Yargı 21. bölümde Niyazi’nin umulmadık ölümü Ceylin ve Ilgaz’ın işini daha da zorlaştırıyor. Öteki yana Ceylin, İnci’nin ölümüne dair yeni bir delil buluyor! Adalet 21. bölüm izleme linki haberimizde. Kanal D’nin izlenme rekoru kıran dizisi Adalet 21. bölümü full […]

  • Yalova'da 3.9 büyüklüğünde deprem

    Sullivan, Rusya'nın Ukrayna'yı işgal edeceği tarihi açıkladı!

    by on 11 Şubat 2022 - 0 Comments

    ABD Milli Güvenlik Danışmanı, Rusların Ukrayna’ya önce hava ve füze saldırıları yapıp ardındaki kara operasyonuyla işgali sürdürmesini beklediklerini söyledi Ayrıntılar geliyor… sizlere istanbulescortilan.org farkıyla sunulmuştur

  • Unutmabeni Çiçeği Hikayesi ve Anlamı Nedir? Unutmabeni Çiçeği Nasıl Yetiştirilir?

    Unutmabeni Çiçeği Hikayesi ve Anlamı Nedir? Unutmabeni Çiçeği Nasıl Yetiştirilir?

    by on 09 Mart 2022 - 0 Comments

    Yılın şanslıları Balık, Yengeç ve Akrepler.. Tam bir aşk yılına girdiğimizi söyleyen Astrolog Elvan Yarma; bu yıl tüm burçların hayat arkadaşları ile karşılaşabilecekleri şanslı bir seneye giriş yaptığını, özellikle bekar olan Balık, Yengeç ve Akreplerin doğru insanı bulabilecekleri kişi ile rastlama olasılıklarının çok yüksek olduğunu söylüyor. 2022 ’de aşkı ne zaman ve hangi burçlarda bulacaksınız? […]

  • Josef de Souza: Dualarım sakatlanmamak ve 3 puandı

    Josef de Souza: Dualarım sakatlanmamak ve 3 puandı

    by on 19 Şubat 2022 - 0 Comments

    Beşiktaş’ın Brezilyalı futbolcusu Josef de Souza Altay’ı 1-0 mağlup ettikleri maç sonrası konuştu. Galip gelmeleri ve sakatlanmaması için dua ettiğini söyleyen Josef, “Tanrı’ya şükürler olsun, bugün maçta dualarım sakatlanmamak ve 3 puandı. Bugün ikisi de oldu. Son dakikalarda azıcık takâtsizlik oldu sadece.” dedi. Kazanmanın manâlı olduğunu söyleyen Sambacı, “Asgari 4 defa net pozisyon yakaladık ama […]